bezpieczna obserwacja zacmienia slonca 2026

Nie daj się oślepić! Zasady bezpiecznej obserwacji zaćmienia Słońca

pogoda /

Spektakl na niebie, który może kosztować cię wzrok

Instytut Astrofizyki Wysp Kanaryjskich (IAC) apeluje o zachowanie szczególnej ostrożności podczas obserwacji zbliżającego się zaćmienia słońca, które nastąpi 12 sierpnia 2026 roku. To zjawisko, widoczne z dużego obszaru Hiszpanii, z pewnością wzbudzi ogromne zainteresowanie. Instytucja naukowa wyraźnie ostrzega, że bezpośrednie patrzenie na Słońce, nawet w trakcie zaćmienia, może spowodować poważne i nieodwracalne uszkodzenie wzroku, a w skrajnych przypadkach nawet ślepotę.

Jak podkreśla instytut, nawet zaledwie 1% widocznej powierzchni tarczy słonecznej emituje na tyle silne promieniowanie, że może trwale zniszczyć receptory światła w oku. Zaćmienie to wyjątkowa okazja do obserwacji jednego z najbardziej spektakularnych zjawisk astronomicznych, jednak przy użyciu niewłaściwych metod może zamienić się w poważne zagrożenie dla zdrowia.

szlaki na teneryfie przystanek rodzinka banner v1

Objawy, które mogą pojawić się po godzinach lub dniach

Jednym z najbardziej niebezpiecznych aspektów bezpośredniej ekspozycji na słońce jest fakt, że uszkodzenia nie zawsze są od razu odczuwalne. Objawy retinopatii słonecznej – schorzenia oczu wywołanego patrzeniem w Słońce – mogą ujawnić się dopiero po kilku godzinach, a nawet dniach od zdarzenia. Do sygnałów alarmowych należą: niewyraźne widzenie, zniekształcenia obrazu lub pojawienie się centralnej plamki ślepej, zwanej mroczkiem, która może utrudniać codzienne czynności, takie jak czytanie czy skupianie wzroku na przedmiotach.

W najpoważniejszych przypadkach może dojść do powstania dziury plamki żółtej, czyli uszkodzenia wymagającego interwencji chirurgicznej. IAC podkreśla, że nawet kilkusekundowe, ale wielokrotnie powtarzane patrzenie na Słońce bez odpowiedniej ochrony może kumulować uszkodzenia i prowadzić do trwałej utraty wzroku.

Bezpieczna metoda numer jeden: projekcja

Główne zalecenie Instytutu Astrofizyki Wysp Kanaryjskich to obserwowanie zaćmienia metodą projekcji pośredniej. Polega ona na rzutowaniu obrazu Słońca na jakąś powierzchnię – na przykład kartkę papieru, ścianę lub ekran – bez konieczności patrzenia bezpośrednio w niebo. Dzięki temu można śledzić postęp zaćmienia bez narażania oczu na bezpośrednie promieniowanie słoneczne. To rozwiązanie jest szczególnie polecane podczas zajęć edukacyjnych, spotkań rodzinnych czy w przestrzeniach publicznych, gdy wiele osób chce jednocześnie obserwować zjawisko.

Tylko certyfikowane okulary, żadnych domowych wynalazków

Osoby, które chcą obserwować Słońce bezpośrednio, muszą pamiętać o jednym: dozwolone są wyłącznie okulary z certyfikatem zgodnym z normą EN ISO 12312-2:2015, przeznaczone do bezpośredniej obserwacji słońca. To zupełnie inna specyfikacja niż w przypadku zwykłych okularów przeciwsłonecznych. Zwykłe okulary, nawet te z bardzo ciemnymi szkłami, nie blokują promieniowania słonecznego w ilości wystarczającej do ochrony siatkówki.

W przypadku zaćmień całkowitych, takich jak te w 2026 i 2027 roku, jedynym bezpiecznym momentem na zdjęcie okularów jest faza całkowitości – czyli te kilka minut, gdy Księżyc w 100% zasłania Słońce, a wokół zapada ciemność. Poza tym krótkim interwałem ochrona musi być utrzymywana przez cały czas. Dotyczy to również faz częściowych przed i po całkowitym zaćmieniu, gdy widoczna jest choćby część tarczy słonecznej, która wciąż emituje promieniowanie wystarczające do uszkodzenia wzroku. W miejscach, gdzie zaćmienie nie będzie całkowite, pod żadnym pozorem nie wolno patrzeć na Słońce bez homologowanej ochrony lub bez użycia metod projekcyjnych.

Kategoryczne „nie” dla domowych metod

Stanowisko IAC w sprawie domowych sposobów obserwacji jest jednoznaczne: nie zdadzą egzaminu okulary przeciwsłoneczne, przydymione szkła, zdjęcia rentgenowskie, płyty CD, klisze fotograficzne ani improwizowane filtry do lornetek czy teleskopów. Jedyną domową metodą, którą można uznać za względnie akceptowalną (choć z ograniczeniami optycznymi), jest użycie bardzo ciemnego szkła spawalniczego o stopniu zaciemnienia od 12 do 14. Mimo to, zdecydowanie zaleca się korzystanie z certyfikowanych okularów lub projekcji obrazu Słońca. Rząd Hiszpanii uruchomił oficjalną stronę internetową „Trío de Eclipses”, która dostarcza szczegółowych informacji o nadchodzących zaćmieniach w latach 2026, 2027 i 2028 – wyjątkowej sekwencji, której jednym z głównych miejsc obserwacji będzie Hiszpania.

Źródło

Przewijanie do góry
Share via
Facebook
X (Twitter)
LinkedIn
Mix
Email
Print
Copy Link
Copy link
CopyCopied