Opracowanie przy pomocy sztucznej inteligencji na podstawie informacji hiszpańskojęzycznych. Źródło pod artykułem.
Upał to już nie tylko kwestia temperatury. Gdy słupki rtęci szybują w górę, rośnie ryzyko dla tych, którzy nie mają się gdzie schronić przed skwarem. Dlatego schroniska klimatyczne w ciągu zaledwie kilku lat przestały być jedynie elementem planów adaptacji do zmian klimatu, a stały się coraz bardziej palącą potrzebą miast. To przestrzenie stworzone po to, by dać wytchnienie od wysokich temperatur, a w niektórych przypadkach także od innych ekstremalnych zjawisk pogodowych – ze szczególnym uwzględnieniem osób najbardziej wrażliwych. Seniorzy, dzieci i osoby z określonymi schorzeniami należą do grup, które mogą odczuwać skutki ekstremalnego upału najdotkliwiej.
Wyspy Kanaryjskie wciąż na etapie przygotowań
Mimo że ekstremalne temperatury zmuszają do szukania miejsc, w których można ukryć się przed gorącem, archipelag pozostaje w fazie wstępnej – identyfikowania lokalizacji, które pewnego dnia mogłyby stać się takimi termicznymi oazami. Sytuację skrytykował Greenpeace, który w swoim raporcie alarmuje, że Wyspy Kanaryjskie nadal nie mają skutecznej sieci schronisk klimatycznych, i zwraca uwagę na reakcję administracji publicznej wobec problemu, który szczególnie mocno dotyka najsłabszych. Organizacja twierdzi, że rząd regionalny ograniczył się dotychczas do publikacji przewodnika z zaleceniami dotyczącymi projektowania takich miejsc, podczas gdy wciąż nie istnieje w pełni rozbudowana i dostępna sieć publiczna.
Władze autonomiczne przekonują z kolei, że proces jest w toku. Administracje zidentyfikowały od 250 do 7050 potencjalnych przestrzeni w ponad 70 gminach na wyspach, znajdujących się na różnych etapach katalogowania i adaptacji. Docelowo część z tych miejsc ma zostać włączona do przyszłej sieci schronisk klimatycznych Wysp Kanaryjskich i udostępniona na oficjalnej mapie.
Czym właściwie jest schronisko klimatyczne?
Schronisko klimatyczne to przestrzeń naturalna lub miejska, która oferuje korzystne warunki środowiskowe, pozwalające chronić zdrowie mieszkańców przed ekstremalnymi upałami i innymi zjawiskami związanymi ze zmianami klimatu. Może to być wnętrze – biblioteka, muzeum, centrum kultury czy hala sportowa – albo przestrzeń otwarta z drzewami, roślinnością, cieniem, wodą i warunkami pozwalającymi ograniczyć ekspozycję na wysokie temperatury. Celem jest zapewnienie blisko położonego miejsca, w którym ludzie mogą znaleźć bezpieczniejsze i bardziej komfortowe warunki, gdy upał staje się nie do zniesienia. W miastach takie przestrzenie mogą dodatkowo pomagać w walce z tzw. miejską wyspą ciepła, wywoływaną przez nagrzewanie się asfaltu, betonu i innych miejskich powierzchni.
Dwa rodzaje schronisk
Schroniska klimatyczne dzielą się zasadniczo na dwie duże grupy. Pierwszą stanowią schroniska wewnętrzne – budynki lub obiekty zdolne utrzymać odpowiednie warunki termiczne podczas upałów. W okresie ekstremalnych temperatur rada gminy lub wspólnota autonomiczna formalnie aktywują je w tej kategorii. Mogą to być między innymi biblioteki, muzea, centra kulturalne czy hale sportowe. Dla porównania, tego typu przestrzenie mogą utrzymywać temperaturę wewnętrzną na poziomie około 26–27°C, dzięki czemu służą jako miejsca ochrony w czasie ekstremalnych upałów.
Drugą grupę tworzą schroniska zewnętrzne – przestrzenie na świeżym powietrzu, które zapewniają ochronę przed wysokimi temperaturami głównie dzięki roślinności, cieniowi i obecności wody. Funkcję tę mogą pełnić zadrzewione parki, ogrody, promenady, zacienione place, tereny zielone, przestrzenie z zadaszeniami czy obszary w pobliżu fontann i innych punktów wodnych. Obecnie 49 gmin na Wyspach Kanaryjskich dysponuje wewnętrznymi schroniskami klimatycznymi, a 50 posiada schroniska zewnętrzne lub zaadaptowane tereny zielone.
Nie wystarczy posadzić kilka drzew
W przypadku utworzenia sieci nie ograniczy się ona do dużych parków czy budynków publicznych. Strategia przewiduje różne rodzaje przestrzeni, które mogą pełnić funkcję schronienia przed upałem. Nie wystarczy jednak posadzić kilka drzew, zainstalować fontannę czy zapełnić park roślinnością. Aby przestrzeń mogła naprawdę działać jako schronisko klimatyczne, musi oferować warunki zdolne chronić przed wysokimi temperaturami i poprawiać komfort termiczny. Można to mierzyć za pomocą różnych wskaźników.
Jednym z najważniejszych jest cień. Powierzchnia pokryta drzewami i krzewami w dużej mierze określa poziom ochrony przed bezpośrednim promieniowaniem słonecznym. Im większe pokrycie roślinnością, tym większe szanse, że przestrzeń stanie się chłodna i zdatna do przebywania podczas upałów. Liczy się także rodzaj podłoża. Naturalne nawierzchnie, tereny zielone i przepuszczalne grunty pomagają ograniczać nagrzewanie otoczenia i tworzą warunki środowiskowe zupełnie inne od tych, które panują na asfalcie, betonie czy cemencie.
Kolejnym podstawowym elementem jest dostęp do wody. W przestrzeniach przeznaczonych dla ludzi źródła wody pitnej mogą robić ogromną różnicę w dniach z wysokimi temperaturami. Gdy schronisko klimatyczne ma służyć także bioróżnorodności, można w nim uwzględnić dodatkowe punkty wodne, takie jak zbiorniki czy stawy, które sprzyjają obecności zwierząt. Nie bez znaczenia jest również fizyczna konfiguracja miejsca. Topografia – z jej różnicami wysokości, niewielkimi wzniesieniami i obniżeniami – może tworzyć odmienne warunki środowiskowe w obrębie tej samej przestrzeni. Takie zróżnicowanie sprzyja powstawaniu chłodniejszych, wilgotniejszych lub osłoniętych stref oraz małych mikrosiedlisk.
Najświeższe wieści z Wysp Kanaryjskich
Codzienne newsy, alerty pogodowe i praktyczne informacje – prosto z wysp, po polsku. Mieszkamy tu i wiemy co się dzieje, zanim trafi do mediów. Wszystko publikujemy na naszym kanale WhatsApp – bez pośredników, bez algorytmu.
Teneryfa: konieczna budowa nowego emisariusza w Puerto de la Cruz
Hotele z nakazem rozbiórki na Wyspach Kanaryjskich. Rząd nie wie, ile ich jest
Tajogaite: dziedzictwo naukowe erupcji na La Palmie
Trzęsienie ziemi na zachód od Lanzarote
XI Międzynarodowy Kongres Papug na Teneryfie
12 trzęsień ziemi na Wyspach Kanaryjskich w ciągu dwóch dni
Lasy Wysp Kanaryjskich magazynują więcej węgla, niż dotąd sądzono
Mapa zrzutów ścieków na Wyspach Kanaryjskich w czasie rzeczywistym
Gorący powrót do szkół na Wyspach Kanaryjskich
