Wyspy Kanaryjskie: kary finansowe za opóźnione sprawozdania

Opóźnienia w rozliczeniach kosztują samorządy

Cztery miesiące opóźnienia i pomimo wezwań Trybunału Obrachunkowego – organu kontrolującego Wspólnotę Autonomiczną – trzy rady wysp, sześć gmin oraz sześć związków międzygminnych nie przesłało dokumentacji dotyczącej swoich sprawozdań finansowych za rok 2024. Dokumenty te powinny znajdować się w rękach regionalnych audytorów już 15 listopada ubiegłego roku.

Które samorządy mają problem z terminowością?

Chodzi konkretnie o rady wysp: Gran Canaria, Fuerteventura i El Hierro oraz gminy na Gran Canarii: Moya, Santa María de Guía i Vega de San Mateo; na Teneryfie: Icod de los Vinos i El Tanque; oraz na La Palmie: El Paso. Wobec wszystkich tych podmiotów, po upomnieniu ze strony Trybunału Obrachunkowego, Regionalny Zarząd Skarbu podjął działania przymusowe. Podstawą jest artykuł 14.3 ustawy o tym organie kontrolnym, który przewiduje „potrącenie 2% płatności, które mają otrzymać podmioty naruszające przepisy”.

Blokada ta nie jest stała, ale będzie utrzymywana – zgodnie z prawem Trybunału Obrachunkowego – do momentu „dopełnienia prawnego obowiązku współpracy”. Wtedy „zostanie zniesione wstrzymanie płatności”.

Związki międzygminne największymi „recydywistami”

Jak wynika z danych, którymi dysponuje Trybunał Obrachunkowy, „sektorem, który zawsze najbardziej narusza terminy, są związki międzygminne”. W roku rozliczeniowym 2024 sześć z dziewięciu takich związków zostało objętych potrąceniami: Centro-Sur Fuerteventura, Servicios Garachico-El Tanque, Isla de Lanzarote (Rensuital), Municipios de Las Medianías de Gran Canaria, Municipios de Montaña no Costeros de Canarias oraz San Juan de la Rambla-La Guancha.

To nie pierwszy raz, gdy Trybunał Obrachunkowy piętnuje związki międzygminne. W druzgocącym raporcie z 2023 roku organ audytorski alarmował, że są one nieskuteczne, mało przejrzyste i większość z nich powinna zostać rozwiązana przez Rząd Wysp Kanaryjskich. Dodatkowo „notuje się wysoki odsetek nieterminowego przekazywania informacji dotyczących kontroli wewnętrznej”.

Historia się powtarza

Dane będące w posiadaniu Trybunału pokazują, że sytuacja jest niemal identyczna z tą, którą w kwietniu 2025 roku w parlamencie denuncjował przewodniczący organu kontrolnego, Pedro Pacheco, w odniesieniu do rozliczeń samorządów lokalnych za rok 2023. Lokalne ekipy rządzące nie tylko lekceważą wezwania Trybunału, ale także nie stosują się do rezolucji przyjmowanych przez grupy parlamentarne, które mają na celu rozwiązanie tych powtarzających się zaniedbań.

Sprawozdanie ogólne z wykonania budżetu to obowiązkowy dokument, który rady wysp i gminy muszą sporządzać corocznie, aby odzwierciedlić swoją sytuację majątkową, finansową i budżetową. Zawiera on bilans, rachunek wyników, sprawozdanie z wykonania budżetu oraz notę objaśniającą, pokazującą zarządzanie przychodami i wydatkami.

Wielokrotne upomnienia bez skutku

Organ kontrolny, zanim poinformował Regionalny Zarząd Skarbu, przeprowadzał wielokrotne telefony i wysyłał wezwania do odpowiedzialnych na szczeblu wyspowym i gminnym, które – jak widać po wynikach – trafiały w próżnię. Ponadto Trybunał przekazał regionalnej izbie łącznie trzy raporty na temat tego naruszenia – pierwszy dotyczący roku 2018, drugi dotyczący lat 2019 i 2020 oraz ostatni dotyczący lat 2021 i 2022 – które zakończyły się rezolucjami parlamentarnymi wzywającymi do terminowego rozliczania lokalnych sprawozdań finansowych.

W tym kontekście Trybunał przypomina, że „rozliczanie się przez podmioty sektora publicznego stanowi nie tylko obowiązek prawny, ale także podstawowy obowiązek demokratyczny, który spoczywa na wszystkich odpowiedzialnych za zarządzanie, aby umożliwić udział polityczny i obywatelski, a także zwiększyć zaufanie do administracji”. Nie wspominając już o tym, jak fundamentalne jest to dla praktyk dobrego rządzenia i przejrzystości.

Statystyki opóźnień

Jednakże z 88 gmin, 42 nie rozliczyło się w terminie, co stanowi 48% całości. Jeśli chodzi o rady wysp, tylko rada La Gomery przesłała dokumentację 15 listopada, zgodnie z wymogami prawa. Niemniej jednak, po wysiłkach regionalnych audytorów liczby te spadły i obecnie pozostały tylko trzy niesubordynowane rady wysp – z opóźnieniem, i po upomnieniach, Teneryfa, La Palma i Lanzarote wysłały dokumenty po terminie – oraz sześć gmin, wobec których stosowane są prawne środki przymusu.

Aby skorygować te naruszenia, w jednej ze swoich rekomendacji Trybunał Obrachunkowy wezwał parlament do przeprowadzenia reform prawnych, które uzależnią otrzymywanie dotacji, pomocy lub transferów z innych administracji publicznych przez podmioty lokalne od przestrzegania przepisów i składania swoich sprawozdań finansowych w ustawowym terminie.