Opracowanie przy pomocy sztucznej inteligencji na podstawie informacji hiszpańskojęzycznych. Źródło pod artykułem.
Rząd Hiszpanii zatwierdził nowe przepisy dotyczące ochrony ludności wobec ryzyka wulkanicznego, które zobowiązują Wyspy Kanaryjskie do zaktualizowania planów kryzysowych i wyznaczenia obszarów o największym zagrożeniu. Rozporządzenie opublikowano w sobotę w Dzienniku Urzędowym Państwa (BOE). Szczególne znaczenie ma ono dla La Palmy, gdzie erupcja z 2021 roku obnażyła słabości wyspy i jej infrastruktury, a gdzie wciąż nie powstało prewencyjne strefowanie określające, które tereny należy wyłączyć lub objąć ograniczeniami w zabudowie obiektów kluczowych ze względu na ekspozycję na ryzyko wulkaniczne.
Nowe ramy prawne po trzech dekadach
Rozporządzenie INT/1071/2026 z 7 października zastępuje wytyczne państwowe obowiązujące od 1996 roku i wyznacza czteroletni termin na dostosowanie planów ochrony ludności. Dokument uwzględnia 77,69-procentowe prawdopodobieństwo wystąpienia co najmniej jednej erupcji wulkanicznej na Wyspach Kanaryjskich w ciągu najbliższych 50 lat. Szacunek oparto na historii aktywności wulkanicznej archipelagu, co odpowiada średniemu okresowi powtarzalności wynoszącemu 33 lata. Prawdopodobieństwo to dotyczy całego archipelagu i nie pozwala określić, gdzie ani kiedy nastąpi kolejna erupcja.
Mapy zagrożenia i scenariusze kryzysowe
Nowe wytyczne przewidują, że plany będą musiały zawierać mapy podatności i zagrożenia wulkanicznego, wskazywać obszary najbardziej narażone oraz oceniać skutki potencjalnych erupcji dla ludności, zabudowy i infrastruktury strategicznej. Nakazują również uwzględnienie scenariuszy zniszczenia lub przerwania usług kluczowych, a także trudności w ewakuacji i zaopatrzeniu, które mogą pojawić się w sytuacji kryzysowej.
Ryzyko wulkaniczne a planowanie przestrzenne
Jednym z najistotniejszych zapisów dla La Palmy jest powiązanie wiedzy o ryzyku wulkanicznym z planowaniem przestrzennym. Przepisy wprost stanowią, że analizy zagrożenia i ryzyka zawarte w planach ochrony ludności – po zatwierdzeniu i homologacji – muszą być brane pod uwagę przez właściwe administracje przy planowaniu przestrzennym i ustalaniu sposobu użytkowania gruntów. Zapis ten wpływa na decyzje dotyczące lokalizacji szpitali, dróg głównych, portów, obiektów wodnych, sieci zaopatrzenia i innych elementów infrastruktury strategicznej. Chodzi o wcześniejsze ustalenie, które strefy są najbardziej eksponowane na ryzyko i jakie warunki należy spełnić przed zatwierdzeniem nowych inwestycji. Wytyczne same nie wprowadzają zakazów budowy, ale tworzą ramy, w których takie ograniczenia mogą zostać wpisane do instrumentów planistycznych.
Wciąż brak strefowania na La Palmie
Choć istnieją opracowania naukowe i kartografia wyznaczające różne poziomy zagrożenia wulkanicznego na La Palmie, wyspa nigdy nie wprowadziła do swojego planowania przestrzennego wiążącego, ogólnego strefowania, które określałoby konkretnie, gdzie nie wolno budować nowych obiektów kluczowych z tego powodu. Kwestia ta zaczęła być podejmowana w nowelizacji Planu Insularnego Zagospodarowania La Palmy (PIOLP), przygotowywanej przez Cabildo. Projekt poddany w tym roku konsultacjom publicznym zakłada włączenie ryzyka naturalnego do planowania przestrzennego i ukierunkowanie nowej zabudowy oraz infrastruktury na tereny o mniejszym zagrożeniu. Wskazuje też na potrzebę rozważenia przeniesienia niektórych obiektów, choć zapisy te nie stanowią jeszcze ostatecznego strefowania z ograniczeniami urbanistycznymi.
Kto odpowiada za plany
Za opracowanie planowania wyspiarskiego odpowiada Cabildo de La Palma, w ramach podzielonych kompetencji z rządem Wysp Kanaryjskich i gminami. Władze wyspy są również odpowiedzialne za przygotowanie i procedowanie Planu Działania wobec Ryzyka Wulkanicznego, który musi zostać włączony do Specjalnego Planu Ochrony Ludności i Reagowania Kryzysowego wobec Ryzyka Wulkanicznego Wysp Kanaryjskich (PEVOLCA), aktualizowanego przez rząd regionalny. Cabildo poddał swój nowy plan wulkaniczny konsultacjom publicznym do 25 marca. Dokument przewiduje organizację ewakuacji, opiekę nad ludnością, zasoby zaopatrzeniowe i odbudowę usług kluczowych. Jego ostateczne zatwierdzenie wciąż jednak nie nastąpiło.
Gazy, osiadanie gruntu i zagrożenia po erupcji
Przepisy państwowe kładą większy nacisk na gazy wulkaniczne, deformacje terenu, osuwiska i zagrożenia, które mogą utrzymywać się po zakończeniu erupcji. Sytuacja w Puerto Naos i La Bombilla, gdzie obecność dwutlenku węgla przedłużyła ograniczenia dostępu po ustaniu aktywności erupcyjnej, pokazuje, jak ważne jest uwzględnienie takich scenariuszy w planowaniu.
Termin do 2030 roku
Nowe ramy prawne dają czas do października 2030 roku na dostosowanie planów ochrony ludności. Na La Palmie ich wdrożenie zbiega się z koniecznością dokończenia wyspiarskiego planowania kryzysowego i postępu w uwzględnianiu ryzyka wulkanicznego w zagospodarowaniu przestrzennym. Zadanie to obejmuje nie tylko ustalenie, jak działać w razie nowej erupcji, lecz także wyznaczenie stref największego zagrożenia i określenie, które obiekty kluczowe mogą zostać narażone na jego skutki.
Zweryfikowane źródła: BOE, Rozporządzenie INT/1071/2026 z 7 października; Cabildo de La Palma, procedowanie planu wulkanicznego, 27 lutego 2026; El Periódico de La Palma, nowelizacja PIOLP, 4 lipca 2026.
Najświeższe wieści z Wysp Kanaryjskich
Codzienne newsy, alerty pogodowe i praktyczne informacje – prosto z wysp, po polsku. Mieszkamy tu i wiemy co się dzieje, zanim trafi do mediów. Wszystko publikujemy na naszym kanale WhatsApp – bez pośredników, bez algorytmu.
Fuerteventura ratuje burzyki żółtodziobe. Apel do mieszkańców
Mieszkańcy Los Realejos przeciwko instalacji gazowej. Zebrano 6150 podpisów
Nowa fundacja na Wyspach Kanaryjskich walczy ze zmianą klimatu
Koniec planów hodowli ośmiornic na Gran Canarii. Zarząd Portu przyjął rezygnację
Plaga krocionogów na El Hierro. Władze szukają pomocy
Sąd Najwyższy blokuje część inwestycji Circuito del Motor na Teneryfie
Nielegalne wysypisko na Teneryfie: 8 tys. m³ odpadów, w tym azbest
Odkryto planetę drugiej generacji wokół białego karła
