Przełom w ochronie genetycznej kozy rasy palmera
Koza rasy palmera, prawdziwa perła wśród rodzimego bydła Wysp Kanaryjskich, ma przed sobą świetlaną przyszłość. Wybór dziesięciu nowych reproduktorów w ramach programu prowadzonego na „pięknej wyspie” (La Palmie) to ogromne wzmocnienie dla ochrony tej autochtonicznej rasy, której obecność na wyspie jest udokumentowana już od czasów poprzedzających podbój hiszpański pod koniec XV wieku.
Kolejny krok dla stada – XII Katalog Reproduktorów
Informację podało właśnie Stowarzyszenie Hodowców Kóz Rasy Palmera (Asociación de Criadores de Cabras de Raza Palmera) podczas prezentacji XII Katalogu Reproduktorów Rasy Koziej Palmera w Puntallanie. Ta nowa edycja to efekt wspólnej pracy hodowców, techników i instytucji partnerskich, której celem jest zapewnienie ochrony, doskonalenia i przyszłości tej stuprocentowo kanaryjskiej rasy.
Nauka w służbie tradycji – jak działa program hodowlany?
Katalog pokazuje, jak bardzo umocnił się program hodowli kozy palmera. Opiera się on na szeregu nowoczesnych narzędzi: prowadzeniu Księgi Rodowodowej, Oficjalnej Kontroli Użytkowości Mlecznej, badaniu pochodzenia za pomocą DNA, ocenie morfologicznej, analizach genetycznych, badaniach inbredu (konsangwinizacji) oraz selekcji wspomaganej markerami. Jak podkreśla stowarzyszenie hodowców, wszystkie te działania dostarczają „coraz dokładniejszych” informacji, które pomagają w doborze reproduktorów i podejmowaniu decyzji w gospodarstwach hodowlanych.
Sztuczna inseminacja – milowy krok dla rasy
Jednym z najważniejszych ostatnich osiągnięć jest rozwój ochrony genetycznej rasy i przygotowania do wprowadzenia w przyszłości sztucznej inseminacji. Na podstawie dostępnych ocen genetycznych wytypowano matki o najlepszych parametrach, aby uzyskać nową generację reproduktorów o wysokiej wartości genetycznej. Efektem tej żmudnej pracy jest wybór dziesięciu młodych samców, które trafią do programu ochrony genetycznej.
Zwierzeta te znajdują się już w gospodarstwie El Pico w Tejinie na Teneryfie, należącym do Kanaryjskiego Instytutu Badań Rolniczych (ICIA). Tamtejsi specjaliści pobiorą od nich materiał nasienny, który następnie zostanie zdeponowany w Bankach Plazmy Zarodkowej. To krok o ogromnym znaczeniu dla rasy, ponieważ pozwoli zachować jej zmienność genetyczną i zapewni na przyszłość dawki nasienia niezbędne do programów sztucznej inseminacji. Narzędzie to przyczyni się do przyspieszenia postępu genetycznego, wzmocnienia zrównoważonego rozwoju hodowli i zapewnienia nowych możliwości ochrony kozy palmera.
Hołd dla hodowców i dalsze wyzwania
Stowarzyszenie podkreśla, że to osiągnięcie było możliwe „dzięki zaangażowaniu hodowców i hodowczyń, którzy aktywnie uczestniczą w programie doskonalenia, dostarczając dane, współpracując przy kontrolach i stawiając na rygorystyczną selekcję swoich zwierząt”. Organizacja dziękuje również instytucjom publicznym i partnerom technicznym, którzy umożliwiają „stawianie sobie coraz ambitniejszych celów”.
Stowarzyszenie Hodowców Kóz Rasy Palmera zaznacza jednak, że przed nimi jeszcze wiele ważnych wyzwań: poprawa jakości produkcji, zwiększenie rozpoznawalności rasy, wzmocnienie narzędzi selekcji oraz tworzenie szans na wymianę pokoleniową wśród hodowców i utrzymanie gospodarstw na wyspie.
Mleczna perła Kanarów – dlaczego ta koza jest wyjątkowa?
Koza rasy palmera ukierunkowana jest na produkcję mleka, które słynie z wyjątkowej jakości. Cenione jest za wysoką zawartość tłuszczu i białka, co czyni je idealnym surowcem do produkcji serów. W szczególności wytwarza się z niego ser palmero z Chronioną Nazwą Pochodzenia. To jedna z ras na świecie o największym potencjale do produkcji serów rzemieślniczych.
Stan rasy w liczbach
Obecnie w Księdze Rodowodowej rasy zarejestrowanych jest 7 004 aktywnych reproduktorów, w tym 6 620 samic i 384 samców. Co więcej, 6 273 zwierzęta mają odnotowanych zarówno ojca, jak i matkę, co stanowi 89,6% aktywnych osobników ze znanym pochodzeniem. Te dane świadczą o znacznym postępie w rejestracji rodowodowej i poprawie dostępnych informacji o populacji.
W 2025 roku kontynuowano również prace nad testami pokrewieństwa z wykorzystaniem markerów molekularnych. Łącznie uzyskano profile genetyczne 317 zwierząt z siedmiu różnych stad, a pochodzenie ustalono dla 233 osobników. Obecnie rasa liczy 704 aktywne zwierzęta z potwierdzonym DNA dla ojca i matki, co stanowi 10% całej aktywnej populacji.
Kontrola mleczności – klucz do doskonałości
Kolejnym filarem programu selekcji jest oficjalna kontrola użytkowości mlecznej. W 2025 roku skontrolowano wszystkie kozy w gospodarstwach wchodzących w skład tzw. rdzenia selekcyjnego. Łącznie objęto kontrolą 1 034 zwierzęta, uzyskując 5 086 zapisów kontrolnych i 834 zakończone i ważne laktacje. Celem jest zwiększenie produkcyjności zwierząt poprzez uzyskiwanie mleka wysokiej jakości. W tym celu corocznie przeprowadza się ocenę genetyczną reproduktorów, która pozwala zidentyfikować najlepsze kozy i samce przeznaczone do dalszego rozmnażania, w oparciu o kryteria wydajności i jakości mleka.
Charakterystyczny wygląd i niezrównana zdolność adaptacji
Koza palmera wyróżnia się dominującym rudym umaszczeniem, w różnych odcieniach i kombinacjach, które często nasila się na kończynach. Jej głowa jest zazwyczaj mała, z żywymi oczami, trójkątna, z mniej lub bardziej rozwiniętą grzywką u prawie wszystkich osobników. Rogi mają kształt spirali, otwarte u nasady, a u samców przybierają spektakularne formy. Obecność bródki jest typowa dla samców, choć może występować także u większości samic. Uszy są średniej wielkości, ustawione poziomo i zwykle sięgają powyżej linii oczu.
Poza walorami fizycznymi, gatunek ten definiuje niezwykła zdolność adaptacji – zarówno do klimatycznych, jak i geograficznych warunków wyspy. Kozy te doskonale radzą sobie na trudnym, górzystym terenie, co jest ich ogromnym atutem na zróżnicowanym krajobrazie La Palmy.
Najświeższe wieści z Wysp Kanaryjskich
Codzienne newsy, alerty pogodowe i praktyczne informacje – prosto z wysp, po polsku. Mieszkamy tu i wiemy co się dzieje, zanim trafi do mediów. Wszystko publikujemy na naszym kanale WhatsApp – bez pośredników, bez algorytmu.
Enoturystyka na Teneryfie: Wulkaniczna podróż do świata wina
Kontrowersyjny projekt Underwater Gardens traci wsparcie władz Teneryfy
The Strokes nakręcili teledysk w Auditorio de Tenerife. Zobacz efekt!
Świeża ryba nad samym oceanem. Obowiązkowy punkt na kulinarnej mapie Teneryfy
Vicente Vallés ujawnia swoją tajną przystań na Teneryfie
Kontrowersyjny projekt Cuna del Alma otrzymał dotację na panele słoneczne
Podróż w czasie na Teneryfie: Rekonstrukcja dawnego handlu wymiennego
Konflikt w Valle de Guerra: Mieszkańcy protestują przeciwko budowie „makroschroniska”
Tysiące osób na manifestacjach równości na Teneryfie i Gran Canarii
