Kluczowe fundusze UE dla Wysp Kanaryjskich zagrożone

Walka o przyszłość Wysp Kanaryjskich w Unii Europejskiej

Rada Rządu Wysp Kanaryjskich zatwierdziła w poniedziałek oficjalne stanowisko, które zostanie przekazane do parlamentu archipelagu. Dokument dotyczy kluczowych celów i priorytetów, które muszą zostać uwzględnione w unijnym wieloletnich ramach finansowych na lata 2028-2034. Chodzi o obronę specjalnego statusu Regionu Ultraperyferycznego (RUP), który oprócz Kanarów posiadają także: Gujana Francuska, Gwadelupa, Martynika, Majotta, Reunion, Saint-Martin, Azory i Madera.

Propozycja Komisji Europejskiej budzi niepokój

Według władz kanaryjskich, propozycja finansowa Komisji Europejskiej nie gwarantuje utrzymania dotychczasowych zdobyczy dla regionów RUP. Nie zapewnia też wystarczających zabezpieczeń, by specyficzne środki wsparcia, uznawane do tej pory za niezbędne dla tych terytoriów, były definiowane przez Unię Europejską jako całość. Zamiast tego, miałyby one zależeć od priorytetów ustalanych na poziomie krajowym oraz od dwustronnych negocjacji między państwem członkowskim a Komisją. Takie podejście, zdaniem rządu, nie respektuje należycie mandatu wynikającego z art. 349 Traktatu o Funkcjonowaniu UE.

Zjednoczona obrona statusu RUP

Rząd podkreśla, że obrona statusu RUP i wsparcie dla tej strategii musi opierać się na jedności wszystkich instytucji. Ignorowanie strukturalnych ograniczeń regionów ultraperyferycznych osłabiłoby jeden z filarów europejskiego projektu. Prezydent Wysp Kanaryjskich, Fernando Clavijo, stwierdził wprost, że taka sytuacja „oznaczałaby de facto wyrzucenie tych terytoriów z UE”.

Konkretne postulaty finansowe

W przyjętym dokumencie rząd wysuwa konkretne żądania finansowe. Najważniejszym jest podwojenie środków w ramach programu POSEI (Program Szczególny Dotyczący Zaopatrzenia Wysp), który wspiera rolnictwo. Ma to na celu uwzględnienie wzrostu kosztów oraz fakt, że kwoty bazowe nie były aktualizowane od niemal dwóch dekad. Ta zmiana oznaczałaby dodatkowe 3,752 miliarda euro.

Kolejny postulat to zwiększenie puli środków kompensujących dodatkowe koszty w sektorze rybołówstwa – z obecnych 88 milionów euro do 101 milionów euro.

Więcej środków z polityki spójności

Rząd domaga się również, aby w ramach polityki spójności (Europejski Fundusz Społeczny i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego) zwiększona została kwota przyznawana per capita. Należy wziąć pod uwagę zaktualizowane dane demograficzne, co przełożyłoby się na co najmniej 773 miliony euro dla archipelagu.

Dokument podkreśla, że specyficzne adaptacje prawne dotyczące współfinansowania, koncentracji tematycznej, kwalifikowalności inwestycji oraz możliwości finansowania określonych wydatków operacyjnych (niezbędnych do świadczenia usług publicznych w warunkach ultraperyferycznych) muszą być wyraźnie zachowane w unijnych przepisach. Nie mogą one być uzależnione od decyzji programowych poszczególnych państw.

Potrzeba elastyczności i uwzględnienie specyfiki

Rząd proponuje, by nowe ramy finansowe, skoncentrowane na osiąganiu kamieni milowych i celów, zawierały mechanizmy elastyczności. Miałyby one pozwolić na dostosowanie instrumentów, których głównym celem jest kompensacja strukturalnych nadwyżek kosztów. Należy także udoskonalić specyficzne przepisy dotyczące RUP zawarte w propozycji rozporządzenia w sprawie Krajowych i Regionalnych Planów Współpracy.

Dokument zwraca również uwagę na potrzebę większego skupienia się na rzeczywistości migracyjnej regionów ultraperyferycznych, szczególnie w przypadku Wysp Kanaryjskich jako południowej granicy Europy. Postuluje się także wzmocnienie wymiaru ultraperyferycznego w unijnej polityce zagranicznej oraz w programach współpracy terytorialnej.