Opracowanie przy pomocy sztucznej inteligencji na podstawie informacji hiszpańskojęzycznych. Źródło pod artykułem.
Rada Konsultacyjna przeciwko zmianom w ustawie o gruntach
Rada Konsultacyjna Wysp Kanaryjskich nie pozostawiła suchej nitki na rządzie regionalnym, tworzonym przez Koalicję Kanaryjską (CC) i Partię Ludową (PP), za torowanie drogi dla kontrowersyjnej instytucji projektów o znaczeniu wyspiarskim w nowelizacji ustawy o gruntach. Nowelizacja została zatwierdzona w tym tygodniu przez Radę Rządową i trafi teraz do parlamentu.
W opinii, która jest obowiązkowa, choć niewiążąca, organ doradczy zarzucił władzom regionalnym usunięcie części wymogów uzasadniających uznanie inicjatywy za projekt o znaczeniu wyspiarskim. Narzędzie to działa jak klucz otwierający drzwi do zatwierdzania inwestycji na każdym rodzaju gruntu bez konieczności zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Dzięki niemu na wyspach przeszły bardzo kontrowersyjne projekty, takie jak Underwater Garden w Guía de Isora na Teneryfie – ostatecznie odrzucony po protestach społecznych – czy miasto filmowe Dreamland, zarówno gdy planowano je na Fuerteventurze, jak i obecnie na Gran Canarii.
Czym są projekty o znaczeniu wyspiarskim i dlaczego budzą emocje
Ustawa o gruntach z 2017 roku, przyjęta podczas pierwszej kadencji Fernando Clavijo (CC), pozwala na tego typu propozycje – zarówno publiczne, jak i prywatne – pod warunkiem, że mają charakter strategiczny i odpowiadają na potrzeby wynikłe w sposób nieprzewidziany lub dotyczą pilnych działań. To mechanizm, który ma na celu przyspieszenie procedur i ominięcie czasochłonnych adaptacji gminnych planów ogólnego zagospodarowania przestrzennego (PGO), których zmiany nierzadko zajmują lata.
Nowa ustawa o gruntach Wysp Kanaryjskich, której nowelizację prowadziło Ministerstwo Polityki Terytorialnej, Spójności Terytorialnej i Wód pod kierownictwem Manuela Mirandy (CC), usuwa jednak warunki wymagające, by projekty te miały charakter strategiczny i odpowiadały na potrzeby wynikłe w sposób nieprzewidziany lub pilne działania. Jak wskazuje opinia Rady Konsultacyjnej, zmiana ta bezpośrednio godzi w wyjątkowy charakter tego narzędzia.
Trybunał Konstytucyjny jako punkt odniesienia
Dokument przypomina, że Trybunał Konstytucyjny (TC) w 2019 roku zatwierdził instytucję projektów o znaczeniu wyspiarskim właśnie ze względu na jej wyjątkowość. Uzasadniały ją: strategiczny charakter przedmiotu projektu, jego uzasadnienie – musiał odpowiadać na potrzeby wynikłe w sposób nieprzewidziany lub pilne – oraz publiczny charakter inicjatywy, gdy mogła dotyczyć gruntów rolnych objętych ochroną środowiskową.
Trybunał poparł przepis po skardze konstytucyjnej złożonej przez klub parlamentarny Unidos Podemos. Kontrowersje dotyczyły urbanistyki projektowej, którą norma wprowadzała tym mechanizmem, w przeciwieństwie do konwencjonalnej urbanistyki planistycznej. Obawiano się również, że interes wyspiarski stanie się rodzajem czeku in blanco lub furtki do realizacji inwestycji na gruntach rolnych bez konieczności ich przeklasyfikowania, ponieważ ocena, co jest interesem wyspiarskim lub autonomicznym, pozostaje w gestii odpowiednio rad wyspiarskich i wspólnoty autonomicznej. Trybunał zatwierdził narzędzie, ale zrobił to w oparciu o przepis dotyczący jego wyjątkowości, do którego obecna reforma rządu Wysp Kanaryjskich już się nie stosuje.
Zarzuty wobec przepisów o prowizorycznych rozporządzeniach
Kolejny przepis zakwestionowany przez organ doradczy wspólnoty autonomicznej to ten, który pozwalałby, by rozporządzenie prowizoryczne – tymczasowy akt prawa miejscowego przyjmowany w sytuacji nagłej lub w odpowiedzi na pilną potrzebę – mogło przeklasyfikować grunt rolny na miejski, gdy ogranicza się do uznania normatywnej siły faktów dokonanych. Innymi słowy, chodzi o nadanie ważności prawnej stanom już istniejącym lub terenom faktycznie przekształconym.
Przepis ten mógłby otworzyć drzwi do masowej przeklasyfikacji gruntów rolnych na miejskie, gdy na danym obszarze powstały już nielegalne budynki lub osiedla. Rada Konsultacyjna podkreśla, że owa „normatywna siła faktów dokonanych” – koncepcja, jak przypomina, sięgająca początków XX wieku – nie może z góry unieważniać legalności. Mówiąc wprost: rzeczywistość, choćby najbardziej przekształcona, nie ma pierwszeństwa przed planem zagospodarowania przestrzennego.
Problem z oceną oddziaływania na środowisko
Ostatni artykuł zakwestionowany przez organ doradczy to art. 172, regulujący ocenę planów i projektów wpływających na europejskie obszary chronione sieci Natura 2000. Przepis ten eliminuje udział właściwego organu ds. środowiska i przyznaje organowi zarządzającemu obszarem chronionym uprawnienie do ustalenia, czy plan lub projekt wymaga oceny oddziaływania na środowisko, czy nie.
Rada Konsultacyjna przypomina jednak, że ustawa o ocenie oddziaływania na środowisko z 2013 roku nakazuje rozdzielenie obu funkcji: organ zarządzający obszarem chronionym wydaje opinię sektorową, natomiast do organu ds. środowiska należy ustalenie, czy inicjatywa powinna zostać poddana ocenie środowiskowej.
Niezgodność z prawem krajowym
Te trzy artykuły – dotyczący projektów o znaczeniu wyspiarskim, pozwalający na przeklasyfikowanie gruntów przez rozporządzenia prowizoryczne oraz odnoszący się do oceny propozycji wpływających na obszary sieci Natura 2000 – nie są zgodne z podstawowym ustawodawstwem państwowym – podsumowuje Rada Konsultacyjna. Reszta przepisów jest w porządku.
Rząd broni reformy
Nowelizacja ustawy o gruntach Wysp Kanaryjskich trafiła w tym tygodniu do parlamentu po szerokim procesie konsultacji, który trwał ponad rok i w którym wzięło udział 700 specjalistów podczas 17 forów – argumentuje rząd Wysp Kanaryjskich w komunikacie prasowym. Oświadczenie wskazuje, że to kluczowa reforma, która ma pozwolić archipelagowi stawić czoła wielu wyzwaniom.
Minister Manuel Miranda przekonywał również, że propozycja ma na celu kontynuację filozofii ustawy o gruntach przyjętej w 2017 roku – normy, którą określił jako dobrą i która, jak powiedział, pozwoliła na przeprowadzenie ponad 250 zmian w planach zagospodarowania przestrzennego. Jego zdaniem musiała jednak zostać dostosowana do nowej rzeczywistości wysp.
Miranda wskazał też, że tekst został ulepszony przez Radę Konsultacyjną, zwłaszcza pod kątem większej przejrzystości i precyzji warunków oceny środowiskowej, projektów o znaczeniu wyspiarskim lub autonomicznym oraz nowych planów odnowy terenów przemysłowych – choć nie sprecyzował, na czym konkretnie te ulepszenia polegają.
Co ciekawe, na stronie poświęconej przejrzystości władz regionalnych wciąż widnieje pierwszy projekt nowelizacji, który dosłownie stwierdza, że „rewiduje regulację projektów o znaczeniu wyspiarskim i autonomicznym, czyniąc z nich instytucję zwyczajną, a nie wyjątkową”.
Najświeższe wieści z Wysp Kanaryjskich
Codzienne newsy, alerty pogodowe i praktyczne informacje – prosto z wysp, po polsku. Mieszkamy tu i wiemy co się dzieje, zanim trafi do mediów. Wszystko publikujemy na naszym kanale WhatsApp – bez pośredników, bez algorytmu.
Syn radnego z Lanzarote otrzymał stałą posadę w CACT
Protesty mieszkaniowe na Wyspach Kanaryjskich: Cacerolada w Las Palmas
Hiszpania, Francja i Portugalia bronią finansowania regionów ultraperyferyjnych
Drago Canarias: „Z ultraprawicą nie usiądziemy do rozmów”
El Médano protestuje przeciwko ignorowaniu mieszkańców przez władze
Protesty na Wyspach Kanaryjskich: „Bo kosztuje nas życie”
Kontrowersje wokół ustawy o wynajmie wakacyjnym na Wyspach Kanaryjskich
Astrid Pérez usuwa nagranie z serwisu X po utracie przywództwa w PP na Lanzarote
Domínguez: po 2027 roku nacjonaliści stracą kluczową rolę
