Opracowanie przy pomocy sztucznej inteligencji na podstawie informacji hiszpańskojęzycznych. Źródło pod artykułem.
Kanaryjska edukacja w kryzysie
Najnowszy raport PISA 2025 nie pozostawia złudzeń – Wyspy Kanaryjskie wciąż plasują się na szarym końcu edukacyjnej stawki. Aż 26,6% uczniów nie osiąga minimalnego poziomu w naukach ścisłych, a to dopiero wierzchołek góry lodowej. Jeszcze bardziej niepokojące są dane dotyczące matematyki (39,3% uczniów poniżej normy) oraz czytania ze zrozumieniem (33,7%). Te statystyki malują obraz systemowej słabości, która utrzymuje się na archipelagu od ponad dekady.
Co dokładnie pokazało badanie PISA 2025?
W badaniu wzięło udział reprezentatywnych 1 645 uczniów z 50 szkół Archipelagu. Byli to nastolatkowie w wieku 15–16 lat. Najbardziej niepokojący wniosek płynący z raportu dotyczy jednak nie pojedynczych przedmiotów, ale kumulacji braków. Aż 21,1% kanaryjskich uczniów osiąga wyniki poniżej drugiego poziomu biegłości jednocześnie w czytaniu, matematyce i naukach ścisłych. Oznacza to, że co piąty młody człowiek na wyspach nie posiada podstawowych kompetencji potrzebnych do sprawnego funkcjonowania we współczesnym społeczeństwie i na rynku pracy.
Równie wymowny jest brak uczniów osiągających wyniki najwyższe. Poziomy 5 i 6, czyli te oznaczające biegłość i zaawansowane myślenie, osiąga jedynie od 2 do 3% badanych we wszystkich trzech ocenianych obszarach. To pokazuje, że problem nie dotyczy tylko wyrównywania szans najsłabszych, ale również braku systemu wsparcia dla uczniów wybitnie zdolnych.
Matematyka piętą achillesową wysp
Analizując wyniki per przedmiot, to matematyka pozostaje największym wyzwaniem. Średnia punktacja wysp w tej dziedzinie to zaledwie 442 punkty, podczas gdy w czytaniu wynosi ona 445, a w naukach ścisłych 469. We wszystkich trzech obszarach Wyspy Kanaryjskie wypadają wyraźnie słabiej od średniej krajowej Hiszpanii oraz średniej państw OECD.
Co więcej, skala problemu narasta. Wyniki z czytania ze zrozumieniem są najgorsze w historii kanaryjskich pomiarów, co potwierdza niepokojącą, wieloletnią tendencję spadkową w tym zakresie. Archipelag odnotowuje coraz większe braki w tej kluczowej umiejętności.
Jest jednak światełko w tunelu
Mimo tych pesymistycznych danych, raport PISA 2025 ujawnia również pozytywny aspekt. Wyspy Kanaryjskie, wbrew ogólnokrajowemu trendowi, potrafią bowiem w pewnym stopniu hamować swój spadek. Co więcej, dystans dzielący je od średniej ogólnopolskiej wyraźnie się zmniejsza.
Porównując wyniki z 2022 i 2025 rokiem, kanaryjski spadek w czytaniu był mniejszy (18,1 pkt) niż średnia krajowa (23 pkt). W matematyce cofnięcie się wysp było wręcz symboliczne i wyniosło tylko 4,6 punktu, podczas gdy dla całej Hiszpanii było to aż 16 punktów. Ta relatywna odporność sprawiła, że wyspy zaczęły wyprzedzać inne regiony Hiszpanii, takie jak Walencja, Kraj Basków czy Andaluzja, w niektórych zestawieniach. Dystans do średniej krajowej w naukach ścisłych zmniejszył się z 12 do 8 punktów, a w matematyce z 26 do 15 punktów.
Najbardziej spektakularny skok nastąpił jednak w czytaniu. Kanaryjscy uczniowie przeskoczyli w rankingu pięć wspólnot autonomicznych, a strata do średniej hiszpańskiej stopniała do zaledwie 6 punktów. Warto przy tym pamiętać, że egzaminy przeprowadzono w maju 2025 roku, jeszcze przed wprowadzeniem niektórych nowych programów naprawczych (jak np. program wsparcia czytania „Viera”), którego efekty będą dopiero widoczne w przyszłości.
Sukces w ekologii, wyzwania z nowymi technologiami
W naukach ścisłych, które były głównym obszarem badawczym tej edycji, Wyspy Kanaryjskie wypadły bardzo dobrze w jednym aspekcie – kompetencjach środowiskowych. Z wynikiem 472 punktów, archipelag plasuje się w czołówce krajowej pod względem świadomości ekologicznej, tuż obok takich regionów jak Kastylia-La Mancha i La Rioja. Dodatkowo, w nowatorskiej dziedzinie, jaką jest uczenie się w świecie cyfrowym, kanaryjscy uczniowie osiągnęli średnio 488 punktów w rozwiązywaniu problemów obliczeniowych, co odpowiada trzeciemu poziomowi biegłości.
Niestety, dostęp do technologii to wciąż pole do popisu. Aż 18,3% uczniów na wyspach zmuszonych jest do dzielenia się sprzętem komputerowym w szkole z powodu jego braków. Tylko nieco ponad połowa (52,6%) ocenia prędkość internetu w szkole jako wystarczającą, a jeszcze mniej, bo 51,6%, jest zadowolonych z jego stabilności. Dyrektorzy szkół wskazują też na poważne braki w szkoleniu kadry – 56,3% nauczycieli nie ma czasu na przygotowanie się do prowadzenia lekcji z użyciem narzędzi cyfrowych.
Uczniowie, którzy powtarzają rok, są w gorszej sytuacji
Szczegółowa analiza danych wskazuje, że największym pojedynczym czynnikiem ryzyka jest powtarzanie klasy. Uczniowie, którzy choć raz nie przeszli do następnej klasy, mają aż 8,67 razy większe szanse na znalezienie się w grupie osób o bardzo niskich wynikach ze wszystkich trzech przedmiotów. To pokazuje, że obecny system często zamiast pomagać, pogłębia problemy edukacyjne.
Ogromne znaczenie ma także pochodzenie społeczno-ekonomiczne. Różnica w wynikach pomiędzy uczniami z najbogatszych i najbiedniejszych rodzin sięga od 54 do 59 punktów. To odpowiednik niemal trzech lat nauki. Dodatkowo, choć uczniowie z zagranicznym pochodzeniem osiągają słabsze wyniki, to już druga generacja migrantów niemal dogania swoich rówieśników, co jest pozytywnym sygnałem integracyjnym.
Dobre wieści: atmosfera w szkołach i motywacja
W przeciwieństwie do wyników czysto przedmiotowych, kanaryjskie szkoły mogą pochwalić się znakomitą atmosferą. Uczniowie deklarują znacznie wyższy niż średnia OECD poziom poczucia przynależności do szkoły oraz bezpieczeństwa. Ponad 94% uczniów czuje się w szkole bezpiecznie, a skala dokuczania (bullingu) jest niższa niż średnio w krajach OECD. Co ważne, uczniowie z wysp wykazują się też dużą samodzielnością i umiejętnością samodzielnego uczenia się. To właśnie oni, wraz z rówieśnikami z Estremadury, zajmują pierwsze miejsce w Hiszpanii pod względem samoregulacji w nauce. Aż 77,9% z nich pozytywnie ocenia przydatność szkoły, nie uważając czasu w niej spędzonego za stracony.
Sztuczna inteligencja w kanaryjskich szkołach
Raport pokazuje, że nowe technologie, w tym sztuczna inteligencja (AI), na dobre zagościły w życiu uczniów. Już 27,8% z nich używa AI codziennie lub prawie codziennie do nauki, a 19,1% wykorzystuje ją do streszczania tekstów. Niestety, umiejętności krytycznej oceny tych treści nie nadążają za popularnością narzędzi. Jedynie 35% uczniów regularnie weryfikuje wiarygodność informacji wygenerowanych przez asystentów AI. To jeden z kluczowych pedagogicznych celów na najbliższe lata, aby nauka z użyciem sztucznej inteligencji szła w parze z rozwijaniem krytycznego myślenia.
Najświeższe wieści z Wysp Kanaryjskich
Codzienne newsy, alerty pogodowe i praktyczne informacje – prosto z wysp, po polsku. Mieszkamy tu i wiemy co się dzieje, zanim trafi do mediów. Wszystko publikujemy na naszym kanale WhatsApp – bez pośredników, bez algorytmu.
Rząd Wysp Kanaryjskich grozi pozwem do Sądu Najwyższego w sprawie małoletnich migrantów
Szpitale na Wyspach Kanaryjskich: Rośnie liczba pacjentów oczekujących na operacje
Unia Europejska wprowadza nowe zasady ochrony psów i kotów
Kryzys w więziennej służbie zdrowia na Teneryfie
Wirus Zachodniego Nilu na Wyspach Kanaryjskich. Pierwsze przypadki
Transport organów na Wyspach Kanaryjskich: kluczowa rola SUC
Pył z kamieniołomu spędza sen z powiek mieszkańcom Chimiche
Upały paraliżują szpitale na Teneryfie: wstrzymano operacje w Hospital del Norte
Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie słońca? Ostrzeżenia okulistów na lato
