Wyspy Kanaryjskie przyspieszają testy wieku nieletnich migrantów

Wyspy Kanaryjskie wciskają pedał gazu

Rząd Wysp Kanaryjskich postanowił przyspieszyć procedurę badań ustalania wieku nieletnich migrantów bez opieki, którzy docierają na wybrzeża archipelagu. Dotychczasowy proces, przeprowadzany niemal w ostatniej chwili, ma być teraz rozstrzygany w około siedem dni, zamiast miesiąca, który zwykle zajmował w normalnych warunkach. Jaki jest cel? Przyspieszenie transferów na Półwysep Iberyjski za pomocą ścieżki ekspresowej – usankcjonowanej obowiązującym od 29 sierpnia stanem wyjątkowym w zakresie migracji, który stanowi, że każdy nieletni musi zostać przeniesiony w maksymalnie 15 dni – oraz zapewnienie, że miejsca w ośrodkach recepcyjnych zajmują faktycznie chłopcy poniżej 18. roku życia.

Napięcia między rządami a ekspresowa ścieżka w martwym punkcie

Decyzja zapada w kontekście utrzymującego się napięcia między rządem centralnym a regionalnym. Wspólnota Autonomiczna utrzymuje, że państwo „systematycznie nie wywiązuje się” ze zobowiązań wobec Wysp. Sytuacja, oprócz tego, że jest naznaczona kryzysem migracyjnym, „jest też kryzysem humanitarnym” – ostrzegł rzecznik rządu Alfonso Cabello po posiedzeniu Rady Rządu. W tym kontekście badania medyczne, przeprowadzane na chłopcach zaraz po przybyciu na archipelag, były stałym źródłem tarć między obiema administracjami.

Mimo postępów, mechanizm ekspresowy wydaje się utknąć w martwym punkcie i na razie nie jest skuteczny. Przewidziane 15 dni, skarży się rząd kanaryjski, zamieniło się średnio w półtora miesiąca. I chociaż od ogłoszenia stanu wyjątkowego w sprawie migracji przybyło ponad 200 nowych nieletnich, dokonano zaledwie 51 transferów. Do tego należy dodać, że od września przeprowadzono 53 przeniesienia zwykłą drogą – mechanizm przewidziany dla chłopców, którzy znajdowali się na archipelagu przed ogłoszeniem stanu wyjątkowego – i oczekuje się, że w ciągu nadchodzącego tygodnia kolejnych 23 nieletnich pojedzie do swoich nowych wspólnot przyjmujących. Liczba ta wciąż jest niewystarczająca.

Gdzie leży problem?

Problem ze ścieżką ekspresową, twierdzi rząd regionalny, leży po stronie poddelegatur rządu, które są odpowiedzialne za proponowanie transferów, rejestrowanie nieletnich w Rejestrze Cudzoziemskich Małoletnich Bez Opieki i określanie, do której wspólnoty autonomicznej zostaną przeniesieni. „Przekazaliśmy nasze zaniepokojenie Ministerstwu Młodzieży i Dzieciństwa tego typu problemami” – wskazuje dyrektor generalny Ochrony Dzieci i Rodzin rządu Wysp Kanaryjskich, Sandra Rodríguez, nawiązując do trudności już wykrytych w procedurze ekspresowej.

Wspólnota Autonomiczna utrzymuje, że poddelegatury stosują „zwykłą procedurę administracyjną”, która wprowadza utrudnienia i spowalnia transfery. W praktyce oznacza to opóźnienie sięgające nawet dziesięciu dni. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, gdy weźmie się pod uwagę, że dekret królewski stanowi, że badania w celu ustalenia wieku muszą być przeprowadzone przez wspólnotę docelową.

Pełne ośrodki i wyzwanie „nieletnich wątpliwych”

Perspektywy nie są optymistyczne. Sieć recepcyjna archipelagu obsługuje obecnie 4471 nieletnich migrantów bez opieki, podczas gdy rozpatrywanie spraw postępuje stopniowo. W czwartek Delegatura Rządu na Wyspach Kanaryjskich zamknęła 295 spraw nieletnich, do których dochodzi kolejnych 117 zarchiwizowanych z powodu osiągnięcia pełnoletniości przez migranta lub negatywnej opinii prokuratury.

W tym kontekście badania wieku napotykają również na poważne trudności. Niemal czterech na dziesięciu młodych ludzi sklasyfikowanych jako „nieletni wątpliwi” – czyli ci, co do których wieku istnieją wątpliwości – okazuje się po badaniach medycznych pełnoletnimi. Konkretnie, 37,64% przekracza 18. rok życia. Dane te, uzyskane dzięki analizie kostnej i innym ocenom fizycznym, oznaczają, że do momentu ustalenia ich rzeczywistego wieku młodzi ludzie są uznawani za nieletnich na potrzeby prawne i pozostają pod tymczasową opieką Wysp Kanaryjskich. To czyni rząd regionalny bezpośrednio odpowiedzialnym za ich opiekę, ochronę, wyżywienie i zakwaterowanie. Na terytorium już obciążonym presją migracyjną znaczenie tych badań jest ogromne.

Na czym polegają badania wieku?

Ustalenie wieku opiera się na serii badań medycznych, które obejmują ogólne badanie fizykalne (ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju klatki piersiowej), zdjęcie rentgenowskie dłoni oraz ortopantomografię stomatologiczną. Gdy wątpliwości utrzymują się, można zlecić tomografię komputerową obojczyka, aby doprecyzować diagnozę i osiągnąć większą precyzję w końcowym wyniku.

Proces ustalania wieku rozpoczyna się jednak w Prokuraturze, gdzie formalizowane są czynności. Po tym kroku nastolatkowi wykonuje się pierwsze zdjęcie rentgenowskie – zwykle nadgarstka, choć może to być też szczęka. Na podstawie tych obrazów sporządza się raport, który następnie ocenia lekarz sądowy. Po ewaluacji eksperta opinię przekazuje się ponownie do Prokuratury, która ostatecznie zawiadamia o rezultacie młodego człowieka objętego tą procedurą.

Podczas gdy trwają badania medyczne i do momentu uzyskania ostatecznego wyniku oraz ustalenia, czy dana osoba jest nieletnia, czy pełnoletnia, chłopcy pozostają w ośrodkach recepcyjnych rządu kanaryjskiego lub są kierowani do placówek zarządzanych przez organizację Accem.