Cyfryzacja archiwów ujawnia 296 kanaryjskich uchodźców wojennych

Cyfrowe archiwa odkrywają zapomnianą historię

Digitalizacja archiwum dotyczącego hiszpańskich wygnańców po wojnie domowej pozwoliła zidentyfikować 296 osób figurujących jako urodzone na archipelagu kanaryjskim. Jak poinformowała Mercedes Pérez Schwartz, prezes Stowarzyszenia na rzecz Odzyskania Pamięci Historycznej na Teneryfie, umowa między hiszpańskim Ministerstwem Kultury a Francuskim Urzędem Ochrony Uchodźców i Bezpaństwowców (OFPRA) umożliwiła zdigitalizowanie około 180 000 kartotek uchodźców.

Pierwsze spojrzenie na kanaryjski ślad na wygnaniu

Wstępne badanie tych danych, opracowane przez historyka i doradcę technicznego stowarzyszenia, Rubensa Ascanio, oferuje – jak wskazuje komunikat organizacji – pierwsze przybliżenie roli mieszkańców i mieszkanek Wysp Kanaryjskich w republikańskiej emigracji we Francji po wojnie domowej. W latach 1939-1944 setki tysięcy osób przekroczyło granicę francuską, uciekając przed represjami reżimu Franco. Choć obecność Kanaryjczyków była mniejszościowa w porównaniu z innymi terytoriami, badanie potwierdza istnienie znaczącego, choć wciąż niekompletnego, śladu.

Statystyki mówiące o trudnościach ucieczki

Analizowane dane ujawniają, że zidentyfikowane osoby reprezentują zaledwie 0,16% wszystkich zdigitalizowanych kartotek. To pokazuje zarówno ograniczone możliwości ucieczki z wysp, wynikające z ich położenia geograficznego i szybkiej kontroli frankistów, jak i brak kompletnych rejestrów. Badacze wskazują, że brakuje wielu znanych nazwisk Kanaryjczyków, którzy przebywali we Francji, co dowodzi, że wciąż pozostało do wykonania ważne zadanie odzyskiwania dokumentacji.

Kim byli kanaryjscy wygnańcy?

Profil tych osób odzwierciedla wygnanie w przeważającej mierze męskie (ponad 96%) i o robotniczym pochodzeniu, z silną reprezentacją robotników rolnych, marynarzy i pracowników niewykwalifikowanych. Pojawiają się także przedstawiciele zawodów takich jak lekarze, prawnicy czy dziennikarze, a także znaczące postaci związane z polityką republikańską i ruchem robotniczym. Badanie podkreśla również zaangażowanie polityczne wielu z tych wygnańców, ze znaczną rolą organizacji związkowych takich jak CNT i UGT, a także partii jak PSOE czy PCE.

Udział w ruchu oporu i koszmar obozów

Niektórzy z tych kanaryjskich wygnańców brali nawet udział we francuskim Ruchu Oporu podczas okupacji nazistowskiej, podczas gdy inni doświadczyli deportacji do obozów koncentracyjnych, takich jak Mauthausen i Gusen, gdzie odnotowano wysokie wskaźniki śmiertelności.

Wezwanie do działania i uzupełniania historii

Komunikat stowarzyszenia podkreśla, że ta inicjatywa stanowi fundamentalny postęp dla pamięci historycznej, zwłaszcza dla oddalonych terytoriów, takich jak Wyspy Kanaryjskie. Jednocześnie organizacja apeluje do obywateli o współpracę w identyfikacji osób i uzupełnianiu informacji dostępnych na stronie OFPRA. „Wiemy, że brakuje wielu znanych nazwisk Kanaryjczyków, którzy byli we Francji między 1939 a 1944 rokiem, dlatego trzeba nadal współpracować i posuwać się naprzód” – zapewnia komunikat.

Dodaje, że w przypadku wygnania kanaryjskiego wysoki odsetek potomków, którzy trafili do krajów Ameryki Łacińskiej, czyni to działanie digitalizacji archiwów dokumentacyjnych jeszcze ważniejszym. Jest to narzędzie oferujące informacje, do których potomkowie tych ofiar dyktatury mają bardzo utrudniony dostęp.

Na koniec stowarzyszenie wzywa władze kanaryjskie do domagania się nowych postępów w tej materii i wzmocnienia tego typu projektów na archipelagu, aby ułatwić potomkom wygnańców zbliżenie się do istotnej części swojej historii.