Opracowanie przy pomocy sztucznej inteligencji na podstawie informacji hiszpańskojęzycznych. Źródło pod artykułem.
Nowe unijne kryteria dla stref napięcia
Większość najludniejszych gmin Wysp Kanaryjskich spełnia kryteria ustanowione w środę przez Unię Europejską do uznania ich za strefę napięcia na rynku mieszkaniowym. To efekt nowej ustawy o mieszkalnictwie przystępnym cenowo, którą właśnie zaprezentowała Komisja Europejska. Przepisy te mają jeszcze trafić pod obrady Parlamentu Europejskiego oraz Rady UE, czyli reprezentantów państw członkowskich.
Zgodnie z definicją KE, strefa napięcia to obszar, na którym średnia cena mieszkania odpowiada co najmniej ośmiu latom średniego dochodu mieszkańców. Dodatkowo wskaźnik ten musi wykazywać tendencję wzrostową w ciągu ostatniej dekady. Od tego wymogu można jednak odstąpić, jeśli koszt zakupu mieszkania pochłania równowartość dziesięciu lub więcej lat dochodów. Wtedy nie trzeba udowadniać pogarszającej się sytuacji.
Sytuacja w największych gminach archipelagu
Jak wynika z analizy przeprowadzonej przez Canarias Ahora na podstawie danych Powszechnej Rady Notarialnej oraz Narodowego Instytutu Statystyki (INE) z lat 2015–2023, kryteria te spełnia 26 z 30 najludniejszych gmin archipelagu. Poza listą znalazłyby się jedynie Ingenio, Agüimes, Arrecife oraz Arucas.
Najbardziej obciążoną strefą jest Adeje na Teneryfie. W 2023 roku, dla którego dostępne są aktualne dane o średnich dochodach, zakup mieszkania wymagał tu równowartości 24,57 lat zarobków. Tuż za nim plasuje się Guía de Isora, również w południowej części Teneryfy, gdzie wskaźnik ten wynosi 24,32 lata. Kolejne miejsca zajmują San Miguel de Abona (18,02), Mogán (17,28) oraz Tías (17,27).
Co istotne, wszystkie cztery kanaryjskie miasta liczące ponad 100 tysięcy mieszkańców również kwalifikują się do miana stref napięcia. W Las Palmas de Gran Canaria cena mieszkania odpowiada 10,75 latom wynagrodzeń, a w Santa Cruz de Tenerife – 12,32. W przypadku La Laguna i Telde wskaźniki te osiągają odpowiednio 12,55 i 10,46 lat.
Dlaczego nie wszystkie gminy się kwalifikują?
W gminie Ingenio brak spełnienia kryteriów wynika z prostego powodu – średni koszt zakupu mieszkania odpowiada tu 7,29 lat dochodów, czyli poniżej wymaganego progu ośmiu lat. Z kolei w przypadku Arucas, Agüimes i Arrecife sytuacja jest odmienna. Mimo że wskaźnik przekracza osiem lat (choć nie dochodzi do dziesięciu), to od 2015 roku (pierwszego roku, z którego pochodzą dane cenowe notariuszy) proporcja między cenami a dochodami nie wzrosła, lecz wręcz spadła. Oznacza to, że wzrost zarobków wyprzedził wzrost cen, przez co presja na rynku nie uległa nasileniu.
Dodatkowe warunki uznania za strefę napięcia
Sama analiza cen i dochodów to jednak nie wszystko. Aby uzyskać status strefy napięcia, konieczne jest również udowodnienie, że w ciągu najbliższych trzech lat sytuacja raczej nie ulegnie poprawie. W tym celu należy przeanalizować takie wskaźniki, jak dynamika wzrostu demograficznego czy dodatnie saldo migracyjne, a także niedobór pozwoleń na budowę nowych obiektów, deficyt mieszkań na długoterminowy wynajem oraz tempo powstawania nowych gospodarstw domowych w zestawieniu z liczbą budowanych mieszkań. Ważna jest również koncentracja lokali przeznaczonych pod wynajem krótkoterminowy oraz skala zakupów dokonywanych przez osoby niezamieszkujące na stałe w danym regionie.
Dodatkowo wobec KE trzeba wykazać znaczący negatywny wpływ w ciągu trzech lat poprzedzających złożenie wniosku. W tym okresie należy udokumentować, w jaki sposób ceny mieszkań doprowadziły do wypierania lokalnej ludności lub jak rozwój wynajmu turystycznego ograniczył równolegle dostępność lokali pod wynajem stały.
Jakie uprawnienia zyskają samorządy?
Po uzyskaniu statusu strefy napięcia gminy zyskają możliwość nakładania ograniczeń na mieszkania wakacyjne, jednak wyłącznie te, które nie stanowią stałego miejsca zamieszkania właściciela. Władze będą mogły również limitować zakup lub wykorzystanie nieruchomości do celów innych niż mieszkalne. W praktyce oznacza to możliwość rezerwowania przystępnych cenowo mieszkań pod własne potrzeby lub dla określonych grup, na przykład młodych ludzi czy osób kupujących swoje pierwsze mieszkanie. Samorządy zyskają także narzędzia do fiskalnego karania pustostanów oraz będą mogły wymagać wcześniejszych deklaracji o sposobie użytkowania nieruchomości przed jej zakupem.
Warto podkreślić, że restrykcje obejmą wyłącznie nieruchomości nabyte po wejściu w życie ustawy. Nie będą one działać wstecz. Ponadto maksymalny okres obowiązywania nowych regulacji to pięć lat, z możliwością przedłużenia po przeprowadzeniu odpowiedniej ewaluacji. Wszystkie te ograniczenia będą musiały iść w parze z działaniami strukturalnymi, mającymi na celu zwiększenie podaży mieszkań socjalnych i tych o przystępnych cenach.
Bruksela alarmuje: kryzys mieszkaniowy w całej UE
Komisja Europejska zwraca uwagę na skalę problemu, przypominając, że w latach 2013–2024 średnie ceny mieszkań w Unii Europejskiej wzrosły o niemal 60 procent, podczas gdy dochody gospodarstw domowych zwiększyły się tylko o 40 procent. Z analiz KE wynika, że kryzys mieszkaniowy uderza przede wszystkim w gospodarstwa o niskich i średnich dochodach, ludzi młodych oraz pracowników kluczowych zawodów (nauczycieli, personel medyczny czy służby ratunkowe), a także pracowników sezonowych, których często nie stać na życie w gminach, w których pracują.
Europejska propozycja wskazuje wprost na wyspy i destynacje turystyczne jako obszary o największych nierównowagach w tym zakresie. Zwraca uwagę, że ograniczona podaż gruntów pod zabudowę w tych regionach utrudnia szybkie reagowanie na wzrost zapotrzebowania. KE przypomina także o wpływie mieszkań wakacyjnych, które stanowią znaczny odsetek zasobów mieszkaniowych w tych miejscach.
„Unia mierzy się z kryzysem dostępności mieszkań, który osłabia spójność społeczną i zagraża ogólnej konkurencyjności. Kluczowi pracownicy i personel sezonowy nie mogą już pozwolić sobie na życie w społecznościach, którym służą” – czytamy w uzasadnieniu projektu ustawy. „Mieszkania coraz częściej służą celom innym niż stałe zamieszkanie. Chodzi o wynajem turystyczny (krótkoterminowy), użytek okazjonalny czy inwestycje. W niektórych gminach i dzielnicach obciążonych presją, lokale niebędące głównym miejscem zamieszkania stanowią bardzo znaczącą część zasobów mieszkaniowych” – dodano.
Bruksela podkreśla, że celem proponowanych regulacji jest ustanowienie wspólnych ram dla wdrażania i oceny działań mających na celu ochronę dostępności i zapewnienie mieszkań na kontynencie.
Najświeższe wieści z Wysp Kanaryjskich
Codzienne newsy, alerty pogodowe i praktyczne informacje – prosto z wysp, po polsku. Mieszkamy tu i wiemy co się dzieje, zanim trafi do mediów. Wszystko publikujemy na naszym kanale WhatsApp – bez pośredników, bez algorytmu.
Wyspy Kanaryjskie wypłacą 253 mln euro odszkodowań za moratoria turystyczne
Spór o plażę Matorral: Sąd Najwyższy rozstrzygnie kwestię koncesji dla grupy Lopesan
Monte Tropic: Podwodny skarb u wybrzeży Afryki. Co kryje?
Dekret Kanaryjski zatwierdzony. La Palma otrzyma wsparcie finansowe
Sąd Najwyższy oddalił pozew Cabildo przeciwko Caixabank w sprawie swapów
Ceny mieszkań w Hiszpanii: wzrost o 12,2% w drugim kwartale 2026 roku
Ceny bananów z Wysp Kanaryjskich na dnie. Rekordowo niskie stawki
Bonoloto: 1,3 mln euro wygrane na Teneryfie
Rozwój strefy El Chorrillo Industrial dopełni kompleks przemysłowy w Santa Cruz de Tenerife
