gwiazdy masywne odkrycia teneryfa

Gwiazdy masywne burzą dotychczasowy obraz wszechświata

Audio generowane przez AI (Readerr) - może zawierać błędy

Opracowanie przy pomocy sztucznej inteligencji na podstawie informacji hiszpańskojęzycznych. Źródło pod artykułem.

Ślad gwiazd masywnych – zdolnych do gwałtownej eksplozji i zakłócania swojego kosmicznego sąsiedztwa – podważył dominujący paradygmat naukowy dotyczący wszechświata. „Mieliśmy podręczniki do nauczania o zachowaniu gwiazd na uniwersytetach i okazuje się, że są błędne” – stwierdził Sergio Simón-Díaz, badacz z Instytutu Astrofizyki Wysp Kanaryjskich (IAC), który ujawnił, że najnowsze odkrycia dotyczące funkcjonowania tych gwiezdnych olbrzymów wywróciły do góry nogami wszystko, co wiedziano o kosmosie.

szlaki na teneryfie przystanek rodzinka banner v1

Przełomowe ustalenia na 37. Szkole Zimowej Astrofizyki

Tak oświadczyła grupa naukowców podczas 37. edycji tradycyjnej już Szkoły Zimowej Astrofizyki (Canary Islands Winter School of Astrophysics), która gromadzi ponad 100 młodych badaczy z 20 krajów. W tym roku spotkanie naukowe miało na celu pogłębienie wiedzy o jednym z kluczowych ciał niebieskich dla zrozumienia ewolucji Wszechświata: gwiazdach masywnych. I choć wydają się znajome, najnowsze odkrycia astrofizyki uczyniły te ogromne ciała niebieskie jednymi z najbardziej zagadkowych elementów kosmosu.

Czym są gwiazdy masywne i dlaczego są tak ważne

„Masywne” to określenie gwiazd o dużej masie – od 8 do nawet 200 razy większej niż masa Słońca – które pod koniec życia gwałtownie eksplodują i przekształcają się w supernowe, czarne dziury lub gromady gwiazd. „Im większa masa, tym intensywniej i szybciej żyje i umiera w bardziej spektakularny sposób” – podsumowuje Simón-Díaz. „Są bardzo ważne, ponieważ łączą się z wieloma różnymi dziedzinami astrofizyki” – ostrzega Mar Carretero, astrofizyczka z Lanzarote pracująca w Europejskim Obserwatorium Południowym (ESO). Stąd właśnie bierze się znaczenie ich badania. „Jeśli zmieniamy reguły gry, interpretacja innych dziedzin również ulega zmianie” – dodaje Simón-Díaz.

Zrozumienie ewolucji gwiazd stanowi bowiem podstawę znacznej części wiedzy kosmologicznej, w tym powstawania całych galaktyk. Dlatego jeśli okaże się, że ten element układanki jest nieprawidłowy, reszta – lub znaczna jej część – astronomii się rozpada. „Kilka dekad temu mówiono, że w astrofizyce wszystko zostało już powiedziane, a teraz okazuje się, że tak nie jest. Musimy ponownie zebrać dane, zinterpretować je i ustalić nową teorię, aby ją potwierdzić” – nalega Simón-Díaz.

Kosmiczne fabryki pierwiastków chemicznych

Jedną z najciekawszych cech tych gwiazd jest to, że zawierają w swoim jądrze fabrykę pierwiastków chemicznych, które w momencie śmierci rozprzestrzeniają po całym wszechświecie. „Wychodząc od helu i wodoru z Wielkiego Wybuchu, gwiazdy tworzą większość związków chemicznych” – przypomina Simón-Díaz. Ale nie wszystkie są takie same, ponieważ istnieją gwiazdy takie jak Słońce, które nie potrafią wytworzyć w swoim wnętrzu pewnych pierwiastków, jakie produkują gwiazdy masywne.

„Żywią się reakcjami jądrowymi syntezy i produkują hel, węgiel, tlen, a nawet żelazo” – dodaje ze swej strony Miriam García, badaczka z CSIC-INTA. „Kiedy umierają w formie supernowej, uwalniają te związki do ośrodka międzygwiazdowego, co może wpływać na inne gwiazdy i planety” – podkreśla García, przypominając, że mają one wpływ zarówno mechaniczny (ponieważ popychają materię), jak i wzbogacający ośrodek.

Większość gwiazd masywnych nie jest samotna

Z drugiej strony – i jest to jedno z najważniejszych odkryć ostatnich lat w tej dziedzinie – wykazano, że „wiele z tych gwiazd nie jest samotnych, jak Słońce”. Co więcej, badania spektroskopowe dowiodły, że ponad połowa – niektórzy szacują, że nawet ponad 70% – towarzyszy innym gwiazdom, tworząc gwiezdne „małżeństwo” znane jako układy podwójne. Te pary gwiazd nieustannie się wzajemnie zasilają, choć zwykle jedna z nich pobiera więcej energii niż druga. Dlatego czasami jedna z nich zostaje wyrzucona i daje początek gwiazdom uciekinierkom, których wpływ na kosmos wciąż pozostaje nieznany.

„Te relacje wpływają na ich późniejszą ewolucję, a do tej pory nie rozumieliśmy, dlaczego ich istnienie nie zgadzało się z już ustalonymi modelami” – wyjaśnia Simón-Díaz. „To dziwne, ale bardzo ważne jest, aby je policzyć, i zmusiło nas to do dostosowania sposobu prowadzenia badań” – podkreśla Carretero, która właśnie zajmuje się badaniem tych wędrujących gwiazd.

Kluczowa rola teleskopów z Wysp Kanaryjskich

Wyspy Kanaryjskie odgrywają istotną rolę w odbudowie wiedzy kosmologicznej. „Teleskopy kosmiczne, takie jak GAIA Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) czy James Webb (JWST), dostarczają nam interesujących danych, ale to informacje, które wymagają wsparcia z Ziemi” – twierdzi Simón-Díaz, który nalega: „teleskopy na Wyspach Kanaryjskich, takie jak William Herschel, Wielki Teleskop Kanaryjski czy nawet sieć Cherenkov, stanowią ważne wsparcie dla projektów wszelkiego rodzaju”. Carretero wyjaśnia to za pomocą porównania: „Gdybyśmy mieli demonstrację pełną ludzi, GAIA zrobiłaby zdjęcie tłumu, a teleskopy z Wysp Kanaryjskich pozwoliłyby na zbliżenie na tym zdjęciu i rozróżnienie koloru włosów czy postawy danej osoby”.

Nowe pytania o życie na Ziemi

To przewartościowanie badań gwiazd masywnych otworzyło nowe znaki zapytania, także dotyczące życia na Ziemi. „Około 20 lat temu zdaliśmy sobie sprawę, że w pobliżu Słońca, ale znacznie wcześniej, zanim uformowało się ono jako gwiazda, doszło do eksplozji supernowej, która mogła zmienić wzorzec obfitości pierwiastków chemicznych w tym obszarze” – wyjaśniła García, uznając, że jest to „kłopot dla astrofizyki”, ponieważ Słońce jest punktem odniesienia dla większości badań gwiazd.

Znacznie mniej rozpowszechniona teoria głosi, że wpływ tych fal uderzeniowych może dotyczyć nawet życia. „Choć najbardziej akceptowana jest teoria, że dinozaury wyginęły z powodu meteorytu, w ostatnich latach zaproponowano, że gwiazda masywna, która przekształciła się w supernową w stosunkowo niewielkiej odległości od Ziemi, mogła wywołać ten sam efekt na naszej planecie” – ujawnia badacz z IAC.

Źródło

Przewijanie do góry
Share via
Copy link