Minął rok od pierwszego ogniska
Niebawem minie rok od momentu, gdy na Wyspach Kanaryjskich po raz pierwszy wykryto ognisko filoksery (naukowa nazwa Daktulosphaira vitifoliae). Władze regionalne poinformowały, jak obecnie wygląda sytuacja związana z tym pasożytem. Na razie został on stwierdzony wyłącznie na Teneryfie, gdzie w 2026 roku potwierdzono cztery nowe przypadki, które dołączyły do 89 przypadków z 2025 roku.
Czym jest filoksera?
Filoksera (Daktulosphaira vitifoliae) to pasożyt winorośli. Według dokumentów Ministerstwa Rolnictwa został on po raz pierwszy opisany w Stanach Zjednoczonych w 1854 roku przez entomologa Asę Fitcha pod nazwą Pemphigus vitifolii.
Nowe przypadki na Teneryfie
Podczas wtorkowego posiedzenia technicznego zespołu ds. monitorowania filoksery, radca ds. rolnictwa rządu kanaryjskiego, Narvay Quintero, wyjaśnił, że nowe przypadki zostały zlokalizowane między kwietniem a majem na opuszczonych polach położonych w „strefie zero”, czyli na obszarze objętym Chronioną Nazwą Pochodzenia Tacoronte-Acentejo.
Quintero zaznaczył, że do tej pory przeprowadzono łącznie 9610 kontroli, z czego 1831 przypadają na bieżący rok i to właśnie w nich uzyskano cztery pozytywne wyniki. Natomiast 7779 kontroli wykonano w 2025 roku, wykrywając 89 przypadków, których materiał został już poddany obróbce i zlikwidowany – jak wynika z kolejnych informacji przekazywanych przez departament.
Teneryfa wciąż jedyną wyspą z filokserą
Warto podkreślić, że Teneryfa nadal pozostaje jedyną wyspą, na której stwierdzono obecność filoksery. W 2026 roku przeprowadzono tu łącznie 1054 badania. Podobne prace prowadzono również na pozostałych wyspach: 346 na Lanzarote, 142 na La Palmie, 110 na Gran Canarii, 71 na El Hierro, 67 na Fuerteventurze i 41 na La Gomerze.
Sytuacja pod kontrolą
Radca ds. rolnictwa zapewnił podczas spotkania technicznego, że sytuacja jest opanowana, ponieważ pozytywne przypadki nie występują poza wyznaczoną strefą. Poinformował również, że ten stan rzeczy stanowi punkt wyjścia do rozpoczęcia prac nad zmianą przepisów, które pozwolą na elastyczniejsze podejście do środków fitosanitarnych przed zbliżającymi się zbiorami.
Quintero chciał także przekazać uspokajający komunikat i podkreślić skuteczność działań kontrolnych i zwalczających, prowadzonych w ciągu ostatniego roku przez władze regionalne we współpracy z Radami Regulacyjnymi Chronionych Nazw Pochodzenia Win Kanaryjskich oraz radami wysp. Dzięki nim – jak zaznaczył – „udało nam się zapobiec rozprzestrzenieniu się plagi na inne terytoria archipelagu”.
Eksperymenty z odpornymi podkładkami
Podczas spotkania przeanalizowano także dotychczasowe działania rządu kanaryjskiego od momentu wykrycia pasożyta. Quintero wyróżnił wśród nich testy przeprowadzone z podkładkami winorośli odpornymi na filokserę. To projekt skupiający się na analizie wydajności agronomicznej różnych podkładek, które mają służyć jako podkładki dla tradycyjnych kanaryjskich odmian oraz sprawdzić ich adaptację do zróżnicowanych warunków glebowych i klimatycznych panujących na archipelagu.
Są to badania na działkach o powierzchni około 2500 metrów kwadratowych, których właściciele dobrowolnie zdecydowali się wziąć udział w inicjatywie. Działki są powiązane z Chronionymi Nazwami Pochodzenia Win Kanaryjskich i znajdują się na Teneryfie, La Palmie, La Gomerze, Gran Canarii, Lanzarote i Fuerteventurze.
Koniec wyjątkowości kanaryjskich winnic
Do 2025 roku Wyspy Kanaryjskie były jedynym terytorium w Hiszpanii i Europie wolnym od filoksery. Wykrycie szkodnika na Teneryfie prawie rok temu zakończyło ten wyjątkowy status. Według dokumentów Ministerstwa Rolnictwa pierwsze doniesienia o pladze w Europie pochodzą z 1863 roku, a w ciągu kilku lat rozprzestrzeniła się ona na prawie wszystkie regiony winiarskie.
Obecność filoksery w innych regionach półwyspu, której pierwsze ogniska wykryto w Maladze i Gironie pod koniec XIX wieku, wymusiła zastąpienie winorośli na zakażonych polach innymi, odpornymi szczepami (po dużych inwestycjach). Są to tak zwane „amerykańskie podkładki” (rośliny Vitis vinifera szczepione na amerykańskich korzeniach, które są odporne na filokserę).
Początek zagrożenia
W wywiadzie dla agencji EFE, dwa tygodnie po wykryciu pierwszego ogniska, badaczka María Francesca Fort Marsal z Wydziału Enologii Uniwersytetu Rovira i Virgili w Tarragonie wskazała, że choć początkowo wulkaniczna gleba archipelagu uchroniła wyspy przed plagą filoksery, która zdziesiątkowała europejskie winnice na przełomie XIX i XX wieku, obecna plaga mogła przystosować się do miejscowej gleby, ponieważ „natura nie jest nauką ścisłą”.
Jeśli przyjąć tę hipotezę, to obecnie, zgodnie z cyklem biologicznym, plaga powinna być w trakcie kolonizacji korzeni i bytowania w glebie. Niestety, około pięć miesięcy później nadeszły najgorsze wieści dla Kanarów, a w szczególności dla winiarzy z Teneryfy. Oficjalne źródła z posiedzenia technicznego, które odbyło się w grudniu ubiegłego roku, potwierdziły, że filoksera przedostała się do gleby winnicy. Był to kolejny krok w rozwoju infekcji, który pogorszył sytuację fitosanitarną na wyspie.
Spośród 159 próbek gleby pobranych do tego czasu, 60 wysłano do krajowego laboratorium referencyjnego w prowincji Lugo (podlegającego MAPA). W trzech z nich uzyskano wynik pozytywny, co oznaczało obecność filoksery pod ziemią – pasożyt przestał być już tylko „powietrzny” (na liściach i gałęziach).
Data, która zmieniła wszystko
Wróćmy do początku. 30 lipca 2025 roku był punktem zwrotnym dla sektora winiarskiego na Wyspach Kanaryjskich. Po raz pierwszy na wyspach zlokalizowano obecność filoksery, a konkretnie w uprawie winorośli na północy Teneryfy. Jak określił to prezes Stowarzyszenia Winiarzy i Producentów Wina Wysp Kanaryjskich (Avibo) oraz Chronionej Nazwy Pochodzenia (DOP) Wyspy Kanaryjskie (Canary Wine), Juan Jesús Méndez, było to „największe znane dotychczas zagrożenie dla przemysłu winiarskiego na wyspach”.
Po początkowym ognisku w winnicy w Valle de Guerra, w gminie San Cristóbal de La Laguna, wykryto również przypadki w okolicy Tacoronte i La Matanza de Acentejo, a także w Szkole Kształcenia Rolniczego w Tacoronte, na jej działkach przeznaczonych do szkolenia zawodowego uczniów, znajdujących się w rejonie Guayonje – jak potwierdził wówczas departament. Potwierdzono również przeniesienie się plagi do regionu Valle de La Orotava, sąsiadującego z Tacoronte-Acentejo w kierunku północno-zachodnim, który jest drugim co do wielkości producentem winogron do produkcji wina na Teneryfie.
Najświeższe wieści z Wysp Kanaryjskich
Codzienne newsy, alerty pogodowe i praktyczne informacje – prosto z wysp, po polsku. Mieszkamy tu i wiemy co się dzieje, zanim trafi do mediów. Wszystko publikujemy na naszym kanale WhatsApp – bez pośredników, bez algorytmu.
Ostatni serowar z Tacoronte. Urbano i jego ser Tagoror
Shakira znów rozgrzewa mundial. Fani z Teneryfy usłyszeli w piosence… Icod?
Tenerife Cook Music Fest 2026: Don Omar, Lola Índigo i 40 tysięcy sprzedanych biletów
Kontrowersyjny projekt Underwater Gardens na Teneryfie upada. Cabildo wycofuje zgodę
Nagrody Cosmos 2026: Wyspy Kanaryjskie centrum naukowej elity
Nowy wymiar smaku. OKA w Puerto de la Cruz otwiera sobotnie i niedzielne lunche
HiperDino rozpoczyna letnią rekrutację na Wyspach Kanaryjskich
Noc Romantyczna: najpiękniejsze miasteczka Hiszpanii rozbłysną światłem świec
Bywater Call na Teneryfie. Kanadyjski zespół zagra w La Lagunie
