Koniec dźwigania: hotele na Wyspach Kanaryjskich muszą zainstalować łóżka podnośne

Historyczna decyzja dla zdrowia sprzątaczek hotelowych

Parlament Wysp Kanaryjskich zatwierdził 15 kwietnia przepisy, zapoczątkowane przez Grupę Socjalistyczną w 2024 roku, które zobowiązują kompleksy turystyczne na wyspach do instalacji łóżek podnośnych oraz wózków z napędem. Celem jest zmniejszenie fizycznego obciążenia, jakiego doświadczają pokojówki, znane jako „kellys”. Nie jest to jednak żądanie branży, które udało się zrealizować z dnia na dzień. Aby zrozumieć ich postulaty, trzeba cofnąć się o dziesięć lat.

Dziesięć lat walki o godne warunki

Właśnie w 2016 roku pokojówki zorganizowały się jako kolektyw, by protestować przeciwko swoim warunkom pracy, głównie z powodu pogarszającego się stanu zdrowia. Zaczęły wówczas domagać się szerszych zmian prawnych, w tym wcześniejszej emerytury. Zużycie organizmu pracownic tego sektora bywa bowiem tak duże, że w pewnym momencie stają się one niezdolne do wykonywania swoich obowiązków, nie osiągając jednocześnie minimalnego wieku emerytalnego.

Szczegóły nowego prawa: wyjątki, kary i długi termin

Nowa norma zawiera szczególne zapisy dotyczące tzw. zielonych wysp i małych gmin, kary za nieprzestrzeganie oraz elastyczny harmonogram wdrażania do 2033 roku. Zwolnione z obowiązku są obiekty o charakterze zabytkowym z maksymalnie 30 pokojami. Co ciekawe, w pierwszej fazie walki łóżka podnośne nie były głównym celem żądań pokojówek. „Kellys” skupiały się na fizycznym wyniszczeniu, jakie powodowało wykonywanie ich obowiązków w kompleksach turystycznych, gdzie w rekordowym czasie musiały m.in. ścielić łóżka, sprzątać, wymieniać ręczniki czy myć podłogi. Niemniej był to początek historycznej walki.

Od zapowiedzi subwencji do projektu ustawy

W listopadzie 2023 roku radca ds. turystyki i zatrudnienia w rządzie Wysp Kanaryjskich, Jéssica de León (PP), zapowiedziała dotację dla sektora prywatnego na zastąpienie tradycyjnych łóżek w hotelach łóżkami podnośnymi, nie precyzując jednak, czy zostanie to uregulowane ustawą. Konkretna propozycja legislacyjna pojawiła się na początku 2024 roku z inicjatywy Kanaryjskiej Partii Socjalistycznej (PSOE), która w regionalnym parlamencie zaproponowała zmianę ustawy 7/1995 z 6 kwietnia o Organizacji Turystyki na Wyspach Kanaryjskich. Celem było nałożenie na kompleksy turystyczne (z pewnymi wyjątkami) obowiązku, aby wszystkie łóżka w obiekcie, poza dodatkowymi, były podnośne mechanicznie lub elektrycznie – podobnie jak w prawie balearskim – aby praca sprzątania była mniej uciążliwa.

Sprzeciw rządu i zlecone badanie

Pierwsza próba napotkała jednak na sprzeciw rządu kanaryjskiego (koalicja CC-PP), który nie był zwolennikiem procedowania ustawy, wolał rozporządzenie, argumentując, że „pociągnęłoby to za sobą wzrost kosztów”. Socjaliści proponowali bowiem, aby rząd Wysp Kanaryjskich sfinansował część zakupu takich łóżek dla obiektów o mniej niż 50 miejscach noclegowych, a także wprowadził procedurę sankcyjną i harmonogram stopniowego wdrażania łóżek w hotelach od 2025 do 2029 roku. Tymczasem regionalny rząd zlecił „badanie warunków psychospołecznych i ergonomicznych w sektorze hotelarskim na Wyspach Kanaryjskich”. Resort turystyki zapewniał, że analiza posłuży do identyfikacji czynników ryzyka dzięki wizytom techników w łącznie 228 hotelach na wyspach. Na podstawie wyników miały zostać wdrożone niezbędne środki, choć wciąż nie wspominano o obowiązku montażu łóżek podnośnych wynikającym z ustawy.

Presja polityczna i zielone światło od prawników

Mimo to debata narastała, a sprawa zyskała na sile w agenda parlamentarnej po kilku tygodniach presji politycznej i związkowej. Izbę regionalna sprzeciwiła się stanowisku rządu autonomicznego i jednogłośnie zatwierdziła procedowanie ustawy o wdrożeniu łóżek podnośnych w celu odciążenia pokojówek. W grudniu Rada Konsultacyjna Wysp Kanaryjskich zaopiniowała pozytywnie projekt ustawy. Stwierdzono w szczególności, że Wspólnota Autonomiczna Wysp Kanaryjskich posiada wystarczające kompetencje do zmiany ustawy 7/1995 oraz że projekt ustawy jest generalnie zgodny z Konstytucją i Statutem Autonomii.

Na czym polega ułatwienie i kto jest zwolniony?

„Dzięki temu środkowi personel sprzątający będzie mógł podnieść łóżko, tak aby wysokość, na jakiej się ono znajdzie, pozwalała na lepsze czyszczenie podłogi w pokoju lub elementów, na których łóżko stoi, co wpłynie również na ochronę ich zdrowia zawodowego” – głosił projekt socjalistów. „Od tego ogólnego obowiązku zwalnia się te zakłady, które ze względu na położenie w budynkach o wartości dziedzictwa, charakter rodzinnej eksploatacji turystycznej lub ze względu na niewielkie rozmiary jednostki eksploatacyjnej, wskazane jest wyłączyć je spod tego obowiązku”. Tymczasem „kellys” domagały się szybkiego wdrożenia, ponieważ w każde sezonie znosiły ten sam wysiłek fizyczny w pracy, którą uważały za ciężką i niedocenianą.

Ostateczne zatwierdzenie i głosy po głosowaniu

W kwietniu 2026 roku plenum Parlamentu Wysp Kanaryjskich zatwierdziło – przy wstrzymaniu się od głosu Vox (nazwało to ustawą „pikolín”) – zmianę ustawy o turystyce Wysp Kanaryjskich, aby kompleksy turystyczne na wyspach były zobowiązane do posiadania łóżek podnośnych i wózków z napędem. Inicjator ustawy, Gustavo Santana z Grupy Parlamentarnej Socjalistów, nazwał nowe prawo „wspaniałym” i wskazał, że „tylko 12% hoteli kanaryjskich ma łóżka podnośne, a 6% – wózki z napędem”. Dodał: „To pokazuje, że można stanowić prawo na rzecz klasy pracującej, z ustawą zrównoważoną i elastyczną, aby wdrożyć łóżka i wózki na przestrzeni najbliższych lat. Ta ustawa to inwestycja, a nie koszt” – podsumował.